İqtisadiyyat - Yenixeberorg.com - Oxu, xəbərin olsun https://yenixeberorg.com/ İqtisadiyyat - Yenixeberorg.com - Oxu, xəbərin olsun true https://yenixeberorg.com/xeberler/199033-əmtəə-bazarlarında-qızıl-və-gümüş-ucuzlaşıb.html Admin Xəbərlər, İqtisadiyyat Mon, 20 Apr 2026 09:58:41 +0400

Əmtəə bazarlarında qızılın bir troya unsiyası (31,1 qram) üzrə fyuçerslərin dəyəri azalıb.

Yenixeberorg.com xəbər verir ki, Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyası üzrə 2026-cı ilin iyun fyuçerslərinin dəyəri 1,5% azalaraq 4 806,3 ABŞ dollarına bərabər olub.

COMEX-də gümüşün bir unsiyası üzrə 2026-cı ilin may fyuçerslərinin qiyməti isə 2,52% azalaraq 79,78 ABŞ dolları təşkil edib.

]]> true https://yenixeberorg.com/iqtisadiyyat/199007-deputat-ağalar-vəliyevin-oğlunun-kristalında-böyük-miqdarda-borclanma.html Admin İqtisadiyyat Sat, 18 Apr 2026 11:29:16 +0400
news/2026_04_18/images_72_1776468693.jpeg

"Crystal Group of Companies" ASC-nin tərkibinə daxil olan "Crystal Beton" QSC-nin dövlətə yenidən külli miqdarda vergi borcu üzə çıxıb.

Yenixeberorg.com: Əldə etdiyimiz məlumata görə sözügedən MMC-nin borcu hazırda 163037.07 AZN təşkil edir.

Eləcə də sözügedən ASC-yə daxil olan CRYSTAL PEN" QSC də dövlətə böyük miqdarda borclanma. Bu sözügedən şirkətin hazırda vergi borcu 83508.57 AZN təşkil edir.

CRYSTAL PLATES" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətimin də külli miqdarda vergi borcu mövcuddur. Şirkətin 474924.82 AZN borcu var.

Qeyd:

"Crystal Beton" QSC, "Crystal Group of Companies" ASC-nin tərkibində fəaliyyət göstərən və "Kristal" brendi ilə əlaqəli olan müəssisədir. Şirkətin Binəqədi, Yasamal və Keşlə ərazilərində zavodları mövcuddur və əsasən qrup daxilindəki tikinti layihələrinin beton tədarükünü təmin edir.

"Crystal Pen" "Kristal" brendi və "Crystal Group of Companies" ASC-nin tərkibinə daxil olan müəssisələrdən biridir.

Həmçinin CRYSTAL PLATES" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti də bu ASC-yə daxildir.

Bu şirkət əsasən "Kristal" layihələrində istifadə olunan fasad lövhələrinin, şüşə və digər dekorativ tikinti materiallarının tədarükü və istehsalı üçün yaradılmışdır.

Xatırladaq ki, Deputat Ağalar Vəliyevin oğlu Pərviz Vəliyev 2024-cü ilin fevral ayından etibarən "Crystal Group of Companies" ASC-nin Müşahidə Şurasının sədri vəzifəsini icra edir. O, eyni zamanda atasının rəhbərlik etdiyi "Azəraqrartikinti" ASC-də sədr müavini və yaşayış binalarının inşası ilə məşğul olan "Kristal Bakı" ASC-nin əsas payçılarından biridir. Pərviz Vəliyev bu vəzifələr vasitəsilə qrup daxilindəki beton, plastik qapı-pəncərə istehsalı və tikinti layihələrinə ümumi rəhbərliyi həyata keçirir.

Mətbuatda yayılan araşdırmalara və iddialara əsasən, "Crystal Group of Companies" ASC (o cümlədən "Kristal Abşeron" layihələri) Milli Məclisin deputatı Ağalar Vəliyevə və onun ailə üzvlərinə məxsus biznes şəbəkəsinin bir hissəsi hesab olunur. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, rəsmi sənədlərdə qrupun tərkibindəki "Kristal Bakı" ASC-nin 50% səhmdarı Ağalar Vəliyevin oğlu Pərviz Vəliyev kimi göstərilsə də, media resursları bu nəhəng holdinqin birbaşa deputatın himayəsində olduğunu bildirir.(32gün.az)

Ayaz

]]> true https://yenixeberorg.com/xeberler/198998-azərbaycan-nefti-ucuzlaşıb.html Admin Xəbərlər, İqtisadiyyat Sat, 18 Apr 2026 09:19:23 +0400

Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti yenidən ucuzlaşıb.

Yenixeberorg.com xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 11,06 ABŞ dolları və ya 9,57% azalaraq 104,49 ABŞ dolları olub.

Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 115,55 ABŞ dolları təşkil edib.

Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.

]]> true https://yenixeberorg.com/iqtisadiyyat/198964-13-milyonluq-mənfəət-yoxsa-251-milyonluq-likvidlik-kəsiri-–.html Admin İqtisadiyyat Fri, 17 Apr 2026 10:05:10 +0400
news/2026_04_17/1759022640inshot_20250928_051607166_1_1769390655_1776373037.jpg

“AccessBank”ın 2026-cı ilin birinci rübü üzrə açıqladığı maliyyə hesabatı bankın mənfəətlilik baxımından irəliləyiş etdiyini göstərsə də, sənədlərdəki detallar aktivlərin keyfiyyəti ilə bağlı fərqli məqamları üzə çıxarır.

Yenixeberorg.com: Bank rəsmi olaraq rübü 12,9 milyon manat xalis mənfəətlə başa vurduğunu elan edib.

Bankın “Kredit portfelinin keyfiyyəti” və “Likvidlik riski” hesabatlarına istinad etdikdə, bu mənfəətin hansı risk şəraitində formalaşdığı aydın görünür.


Kredit kartlarında kütləvi gecikmələr

Bankın təqdim etdiyi kredit portfelinin sektorlar üzrə bölgüsünə dair hesabatda ən diqqət çəkən məqam vaxtı keçmiş borcların həcmidir. Cəmi 1 milyard 341 milyon manatlıq portfelin 88,2 milyon manatdan çoxu gecikmədə olan kreditlərdən ibarətdir. Xüsusilə kredit kartları üzrə vaxtı keçmiş borcların payı 25,9 faizə yüksəlib ki, bu da bankın bu sahədə ciddi yığım problemi yaşadığını təsdiqləyir. Tikinti sektorunda isə bu göstərici 18,1 faiz təşkil edir. Sənəddə bir ildən artıq müddətdir ödənilməyən kreditlərin həcminin 48,5 milyon manat olduğu qeyd olunur ki, bu da portfelin təmizlənməsi üçün bankın əlavə addımlar atmasını zəruri edir.

Likvidlik göstəricilərindəki disbalans

Likvidlik riski hesabatında aktiv və öhdəliklərin müddət bölgüsü arasındakı fərq bankın maliyyə dayanıqlığı üçün suallar yaradır. Hesabata istinadən qeyd etmək olar ki, bankın ani öhdəlikləri 324,5 milyon manat olduğu halda, buna qarşı əlində olan ani aktivləri cəmi 72,6 milyon manatdır. Nəticədə bankın ani ödəniş qabiliyyəti üzrə 251,9 milyon manatlıq neqativ kəsiri yaranır. Bu disbalans əsasən fiziki şəxslərin tələbli depozitləri hesabına formalaşır. Bank bu boşluğu daha uzunmüddətli aktivlərlə kompensasiya etməyə çalışsa da, ani vəsait tələbi yarandığı halda bu vəziyyət likvidlik təzyiqini artıra bilər.

Açıq valyuta mövqeyi və mənfəət marjası

Bankın valyuta risklərinə dair hesabatında dollar üzrə qısa mövqedə olduğu görünür. Belə ki, dollar öhdəlikləri aktivləri təxminən 3 milyon manat ekvivalentində üstələyir və bu da valyuta üzrə -1,20 faizilik açıq mövqe yaradır. Digər tərəfdən, mənfəət və zərər hesabatında mənfəətin əsasən kredit faizlərindən (65,8 milyon manat) gəldiyi, lakin mümkün zərərlər üçün cəmi 3,6 milyon manat ehtiyat ayrıldığı əks olunub. Vaxtı keçmiş borcların ümumi həcmi fonunda ayrılan bu ehtiyatın azlığı, xalis mənfəət rəqəminin daha yüksək görünməsinə səbəb olur. Bankın növbəti dövrlərdə bu riskləri necə balanslaşdıracağı maliyyə sektorundakı mövqeyi üçün həlledici olacaq.

Xatırladaq ki, ötən ilin sentyabrında “AccessBank” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti səyyar vergi yoxlamaları nəticəsində əlavə vergi və maliyyə sanksiyasına cəlb edildiyi barədə məlumat vermişdik. Səyyar vergi yoxlamaları üzrə məsuliyyətə cəlbetmə qərarının nəticəsində bank üçün 337,017.09 manat əlavə vergi və 214,048.57 manat maliyyə sanksiyası hesablanmışdı.

Qeyd edək ki, nizamnamə kapitalı 121,749,658 AZN olan bankın Müşahidə Şurasının sədri Oleq İvaniyçuk, İdarə Heyətinin sədri isə Davit Tsiklauridir.(32gün.az)

Ayaz Musaköylü

]]> true https://yenixeberorg.com/xeberler/198955-dünya-fond-bazarlarının-əsas-indeks-göstəriciləri.html Admin Xəbərlər, İqtisadiyyat Fri, 17 Apr 2026 08:34:35 +0400 Dünya fond bazarlarının əsas indeks göstəriciləri
Aprelin 16-da ABŞ fond bazarlarında əsas indekslər ticarət sessiyasını artımla başa vurub.

Yenixeberorg.com: Dow Jones 0,24% və ya 115 bənd artaraq 48 578,72 bəndə yüksəlib, S&P 500 0,26% və ya 18,33 bənd artaraq 7 041,28 bənd olub, Nasdaq isə 0,36% və ya 86,68 bənd artaraq 24 102,70 bəndə çatıb.
Avropa bazarlarında qarışıq dinamika qeydə alınıb. FTSE 100 0,29% (30,41 bənd) artaraq 10 589,99 bənd, DAX 0,36% (87,77 bənd) artaraq 24 154,47 bənd olub. Eyni zamanda, Euro Stoxx 50 0,12% (7,06 bənd) azalaraq 5 933,28 bəndə, CAC 40 isə 0,14% (11,87 bənd) azalaraq 8 262,70 bəndə enib.
Asiya bazarlarında isə azalma üstünlük təşkil edib. Nikkei 225 0,97% və ya 576,42 bənd azalaraq 58 941,92 bəndə düşüb, Hang Seng 1,32% və ya 347,28 bənd azalaraq 26 046,98 bənd olub, Shanghai Composite isə 0,30% və ya 14,20 bənd azalaraq 4 722,41 bənd təşkil edib.
Analitiklərə görə, ABŞ bazarlarında artım texnologiya sektoruna marağın davam etməsi ilə əlaqələndirilir, Asiya bazarlarında isə azalma investorların ehtiyatlı mövqeyi və qazanc realizasiyası ilə izah olunur.
]]> true https://yenixeberorg.com/gununxeberi/198913-azərbaycan-ermənistandan-məhsul-idxalına-başlayıb.html Admin Günün xəbəri, Xəbərlər, İqtisadiyyat Thu, 16 Apr 2026 10:16:32 +0400 Azərbaycan Ermənistandan məhsul idxalına başlayıb
Bu ilin I rübündə Azərbaycan Ermənistana 5 milyon 757.48 min ABŞ dolları dəyərində məhsul ixrac edib.

Yenixeber0rg.com: Bu barədə Dövlət Gömrük Komitəsi məlumat yayıb.

Hesabat dövründə Ermənistandan Azərbaycana idxal olunan məhsulların dəyəri isə 960 ABŞ dolları təşkil edib.

Qeyd edək ki, Azərbaycandan Ermənistana ötən ildən neft məhsullarının göndərilməsinə başlanılıb.

]]> true https://yenixeberorg.com/xeberler/198911-azərbaycan-nefti-6-dollara-yaxın-ucuzlaşıb.html Admin Xəbərlər, İqtisadiyyat Thu, 16 Apr 2026 09:49:33 +0400

Dünya bazarında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 5,55 ABŞ dolları və ya 4,68 % azalaraq 113,01 ABŞ dolları təşkil edib.

Yenixeberorg.com: Bu barədə neft bazarındakı mənbə məlumat yayıb.

Hərracların nəticələrinə görə, "Brent" markalı neftin iyun fyuçerslərinin qiyməti 116,55 ABŞ dolları təşkil edib.

Türkiyənin Ceyhan limanında FOB bazasında "Azeri Light" markalı Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti 5,11 ABŞ dolları və ya 4,48 % azalaraq 108,93 ABŞ dolları təşkil edib.

Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində bir barel neftin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.

Xatırladaq ki, "Azeri Light" neftinin ən aşağı qiyməti 2020-ci il aprelin 21-də (15,81 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb. Azərbaycanda bu markadan olan neft "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi haqqında müqavilə çərçivəsində hasil edilir. Müqavilədə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) payı 31,65 %-dir.

]]> true https://yenixeberorg.com/iqtisadiyyat/198873-lənkəran-mərkəzi-xəstəxanasının-bağladığı-şübhəli-müqavilələr-nələrdən-xəbər-verir-–.html Admin İqtisadiyyat Wed, 15 Apr 2026 10:22:01 +0400
nuride memm

“Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası” publik hüquqi şəxsi tərəfindən bir mənbədən satınalma metodu tətbiq edilməklə “Azercell Telekom” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə telekommunikasiya xidmətləri üzrə 1.440 manat məbləğində satınalma müqaviləsi bağlanılıb. Məlumat satınalmaların portalında 11.04.2026-cı ildə dərc edilib.

Yenixeberorg.com: Satınalmaların portalı üzərindən apardığımız araşdırmada məlum oldu ki, Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası telekommunikasiya xidmətləri üzrə bir satınalma müqaviləsi də “Aztelekom” MMC ilə 31.01.2026-cı ildə bağlayıb. Bu müqavilənin dəyəri isə 32.040 manat təşkil edib.

Göründüyü kimi Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası yalnız 2026 ildə telekommunikasiya xidmətinə dair bir mənbədən satınalma metodu tətbiq etməklə 2 satınalma müaviləsi bağlayıb. Bunun ümumi dəyəri 33 480 28 manat təşkil edib.

Qeyd edək ki, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin müəyyən etdiyi tariflərə görə sabit şəbəkə telefonlarından istifadəyə görə aylıq abunə haqqı tarifinə görə qeyri-əhaliyə 7,0 manatdır. Bu Azərbaycan Respublikasının Tarif (Qiymət) Şurasının 7 nömrəli Qərarı, 26 oktyabr 2022-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq olunub.

Dövlət Statistika Komitəsinin 20 oktyabr 2025-ci ildə yaydığı məlumata görə Azərbaycanda 2024-cü il üzrə sabit şəbəkə telefonları (ev telefonları) istifadəçilərinin sayı azalıb. Bildirilib ki, ötən il ölkədə sabit şəbəkə telefonlarının ümumi sayı 1 milyon 175 min nömrə təşkil edib. Onlardan 1 milyon 95 min 200-ü mənzillərdə olan sabit şəbəkə telefonlarıdır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarından da göründüyü kimi qeyri-əhalinin xidmətində 80 minə yaxın telefon var.

Buradan sual yaranır. Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanasının istifadəsində nə qədər sabit şəbəkə telefonları var ki, il ərzindəyə istifadəyə görə 32 min manatdan çox vəsait ayırır?

Lənkəran rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmi portalında Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanasının əlaqə telefonları: (025) 254 48 39 (025) 254-16-64 cavab verən yoxdur və ya işləmir. Xəstəxananın instagram səhifəsində göstərilən əlaqə nömrəsi: 025 254 79 32 də işləmir. Belə olan halda 32 min manat hara, nə məqsədlə ayrılb?

Maraqlıdır, Lənkəran şəhər İcra Hakimiyyətindən bizə bildirdilər ki, telefon nomrələrində dəyişiklik olduğuna görə işləmir. İcradan bizə verdikləri bir neçə yeni telefon nömrələrinin də müəyyən olunmadığı məlum oldu oldu. Göründüyü kimi Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası işləməyən sabit şəbəkə telefonlarından istifadəyə görə dövlət vəsaitlərini ya boş-boşuna ayırır, ya da telekommunikasiya xidmətləri adı altında başqa istiqamətlərə.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, Şəki şəhəri İcra Hakimiyyəti (Lənkəran rayon İcra Hakimiyyəti açıqlamayıb) 2026-cı il ərzində telekommunikasiya xidmətlərinin göstərilməsi məqsədi ilə “Aztelekom” MMC ilə 23.368,8 manat məbləğində satınalma müqaviləsi bağlayıb. Buraya Şəki rayonun bitün kənd icra nümayəndəliklərinə telekommunikasiya xidmətinin göstərilməsi də daxildir.

Yenə sual yaranır. Bir şəhər xəstəxanasına göstərilən telekommunikasiya xidməti bütov bir rayon İcra Hakimiyyətinə kənlərlə birlikdə göstərilən telekommunikasiya xidmətindən necə çox ola bilər?

Göründüyü kimi Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanasının 2026 ildə telekommunikasiya xidməti üzrə bağladığı müqavilədə ziddiyətli, şübhəli məqamlar çoxdur. Burada müqavilənin qiymətinin nə qədər şişirdildiyini mütəxəsislər araşdırsa daha yaxşı olar.

Qeyd edək ki, Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanasının keçirdiyi satınalmalarda şübhəli məqamlar bunlarla bitmir. Belə ki, Xəstəxana 12.01.2026-cı ildə su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətinə dair “Regional Su Meliorasiya Xidməti” PHŞ Lənkəran Su Meliorasiya Sistemlərinin İstismarı İdarəsi ilə iki satınalma müqaviləsi bağlayıb. 99.380 manat dəyərində bir, 49.690 manat dəyərində də bir.

Sual yaranır. Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanasında il ərzində nə qədər tullantı suları hasil olur ki, müəssisə ümumi dəyəri 149 070 manat dəyərində iki müqavilə bağlayıb? Bu müqavilədə də qiymətin süni şəkildə şişirdildiyi açıq aşkar görsənməkdədir.

Qeyd edək ki, Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası 27.05.2025-ci ildə hasil olan müxtəlif növ tibbi tullantıların daşınması və zərərsizləşdirilməsi xidmətləri üzrə “BT TEXNO SERVİS” MMC ilə 198.172,12 manat məbləğində satınalma müqaviləsi bağlayıb.

Qeyd edək ki, tibbi tullantıların zərərsizləşdirilməsi prosesi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Tullantıların İdarəedilməsi Mərkəzi” MMC tərəfindən Sumqayıt şəhərinin yaxınlığındakı poliqonda həyata keçirilir. Bunun üçün şirkət həftədə bir neçə dəfə Lənkərandan Sumqayıta yol qət etməli olur.

Sual yaranır. Lənkərandan Sumqayıta tibbi tullantıların daşınmasına 198.172 manat, elə Lənkərənda tullantı sularının axıdılmasına da 149 070 manat. Çox şübhə yaratmırmı?

Bundan əlavə Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası 22.12.2025-ci ildə tələb olunan müxtəlif növ avadanlıqların təmiri xidmətlərinin satınalınması üzrə “MEDSOL” MMC ilə 83.608,9 manat məbləğində satınalma müqaviləsi bağlayıb.

Xəstəxana 22.09.2025-ci ildə isə “MEDSOL” MMC ilə avadanlıqların satınalınması üzrə 79.992,2 manat məbləğində satınalma müqaviləsi bağlayıb.

Yenə sual yaranır. Kim zəmanət verə bilər ki, “MEDSOL” MMC Xəstəxanada dekabrda təmir etdiyi avadanlıqlar sentyabrda satdığı avadanlıqlar deyil?

Qeyd edək ki, “Lənkəran rayon Mərkəzi Xəstəxanası” publik hüquqi şəxsin direktoru Məmmədova Nuridə Rafiq qızıdır. O, daşıdığı vəzifəyə 2025-ci ilin avqustunda TƏBİB-in sabiq icraçı direktoru Vuqar Qurbanovun əmri ilə təyin edilib. Nuridə Məmmədova ondan əvvəl Lənkəran Regional Perinatal Mərkəzin direktoru olub.(aktualinfo.net)

]]> true https://yenixeberorg.com/xeberler/198804-neftimiz-bahalaşır.html Admin Xəbərlər, İqtisadiyyat Tue, 14 Apr 2026 09:24:50 +0400 Azərbaycan neftinin qiyməti 126 dollara yaxınlaşıb
Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti bahalaşıb.

Yenixeberorg.com: Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 5,85 ABŞ dolları və ya 4,88% artaraq 125,83 ABŞ dolları olub.

Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 119,98 ABŞ dolları təşkil edib.

Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.

]]> true https://yenixeberorg.com/manset/198778-i̇clas-və-cəri̇mə-i̇qti̇sadi̇yyati.html Admin Manşet, Problem, İqtisadiyyat Mon, 13 Apr 2026 14:33:03 +0400

Ən yeni tariximizdə ölkə iqtisadiyyatının vəziyyətilə bağlı ən yüksək səviyyələrdə - Baş nazirdən, onun müavinlərindən, nazirlərdən tutmuş Milli Məclisin komitə sədrlərinə qədər vəzifəli şəxslərin qatıldığı xeyli sayda iclasların, toplantıların şahidi olmuşuq. Ancaq əsas hissəsi şablon tərif və “inkişaf” nitqlərindən, manipulyasiya xarakterli rəqəmlərdən ibarət olan bu iclasların ölkə iqtisadiyyatına real təsirlərini, orada hansısa önəmli qərarlar qəbul edilərək, onların iqtisadiyyata tətbiq edilməsini görməmişik...

Yenixeberorg.com: Belə iclaslardan biri də 10 apreldə Baş nazir Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə keçirilib. Rəsmi məlumatda deyilir ki, İqtisadi Şuranın iclasının gündəliyində “Sahibkarlıq fəaliyyətinə maneə və çətinliklərin aradan qaldırılması və biznes mühitinin yaxşılaşdırılması islahatları üzrə İşçi Qrup”u tərəfindən hazırlanan “Tikinti və kommunal infrastruktura qoşulma” və “Sənaye” sahələrində sahibkarların qaldırdığı aktual məsələlər və problemlər ətraflı müzakirə olunub. Gündəlikdə olan məsələlər üzrə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi və İşçi Qrupun rəhbəri Natiq Əmirovun, eləcə də müxtəlif nazir və digər yüksək vəzifəli şəxslərin məruzəsi dinlənilib.


Çox gözəl... Amma bu iclaslar, onlardan çıxan nəticələr və müvafiq orqanlara verilən tapşırıqlar effektivdirmi, nəticə verirmi? Təəssüf ki, əsas etibarilə yox! Nə yazıq ki, iqtisadiyyatda, xüsusilə qeyri-neft sektorundakı, biznes mühitindəki problemlərin əsas səbəbkarlarının çoxu elə həmin iclaslara qatılanlardır.

Ölkədə qeyri-neft sektorunu tormozlayan inhisarçılıqdan tutmuş vergi-gömrük inzibatçılığına, yerli-yersiz yoxlamalara, cərimələrə, vergi-rüsum artımlarına qədər hər şey məhz yüksək rütbəli məmurların, nazirlərin, məmur-oliqarxların “əsəridir”. Məhz onların sayəsində Azərbaycanın biznes mühiti hələ də bir çox hallarda cəngəllik qanunları ilə işləyir. Xüsusilə kiçik biznes sahibi olan sahbsiz sahibkarlar saysız-hesabsız dövlət qurumlarının və “pubilk şəxs” statusu daşıyan, əslində isə sahibkarın qəniminə, zəlisinə çevrilən AQTA tipli agentliklərin qapazaltısıdır, girovudur. Bunun nəticəsidir ki, Azərbaycan sahibkara az qala cinayətkar münasibəti göstərilən azsaylı məmləkətlərdən biridir...

Bu ölkədə sahibkar(bəzi kənd təsərrüfatı sahələrinə subsidiyaları çıxmaq şərtilə) dövlət orqanından cərimədən, qadağadan, problemdən, süründürməçilikdən, haqsızlıqdan başqa heç nə gözləmir...

Görəsən, yuxarıda qeyd etdiyimiz son iclasda məmurlardan hansısa biri çıxıb dedimi ki, yumşaq desək, mükəmməllikdən çox-çox uzaq gömrük-vergi sistemi, çıxılmaz labirintə dönən vergi qanunvericiliyi, sayı hesabı olmayan cərimə və yoxlama növləri, mağazaların, obyektlərin qapısını döyənək edən “uçaskovı”dan, ”fövqəladə”dən, icra hakimiyyətindən tutmuş “sanepidemstansiya”ya qədər ayrı-ayrı orqanların “təşrifləri”, ölkə biznesinin rentabelliyi ilə heç cür üst-üstə düşməyən yüksək bank faizləri, kreditlərin əlçatmazlığı və s. kimi süni problemlər sahibkarın boğazına sabunlu kəndir kimi keçib!

Deyən oldumu ki, vergi orqanı sahibkları “ilişdirmək” üçün “kameral yoxlama” adı altında olmazın “əməliyyatlar” qurub- quraşdırır, sahibkarın ən xırda səhvini böyük cinayətə çevirib onu cərimələyir, hesabını bağlayır, pulunu silir, bu da alınmayanda məhkəmələrə salıb, dizin-dizin süründürür. Sahibkar hər dəfə vergidəki öz elektron şəxsi hesab vərəqəsinə girib baxmağa qorxur ki, gördüklərindən, “kameral” adı ilə kəsilən haqsız cərimələrdən, hesablamalardan infarkt, yaxud insult keçirəcək. Sahibkar bilmir öz problemilə, istehsalı, ticarəti, xidmətilə məşğul olsun, yoxsa haqlı-haqsız cərimələrə görə vergi və məhkəmələrin qapılarını dolaşsın...

Az qala 10 ildir ki, bütün mütəxəssislər, iqtisadçılar yalvarır ki, kiçik sahibkarlar üçün sadələşdirilmiş vergi limitini artırın, heç olmasa 1 milyona çatdırın. Bütün qonşu dövlətlər bunu etdiyi üçün kiçik sahibkar rahat nəfəs alır, kiçik biznes inkişaf edir. Özü də qazanır, dövləti də qazandırır. Bizdə isə yox ki yox! Əksinə, hər cür hoqqa çıxarırlar ki, bu limiti artırmasınlar, gah qeyr-nağd dövriyyə şərtini qoyurlar, gah başqa nəsə fikirləşirlər ki, insanlar məcburən ƏDV ödəyicisi olsun, bununla da həm hesabat, mühasibat və s. xərcləri, çək-çevirləri artsın, həm də daim yüksək cərimə, yoxlama, qorxusu başlarının üzərindən “domokl qılıncı” kimi asılı vəziyyətdə qalsın.

Hələ bankların sahibkardan nağdlaşdırma üçün aldıqları yüksək faizləri, post-terminal xidməti, kassa xidməti ödənişlərini, yaxud DSMF ödənişlərilə bağlı sahibkarı soymaq üçün yeni “ideyaları” demirik...

Ümumiyyətlə, hökumətin iqtisadi blokunun fəaliyyətinin yarıtmaz olduğunu görmək, anlamaq üçün mütəxəssis olmağa da ehtiyac yoxdur. Hər şey göz önündədir – xarici banklarda, qiymətli kağızlarda, mülklərdə ölkənin 10 milyardlarla dollar vəsaiti yatırılır, ölkənin neft-qaz kimi Allahdan verilən sərvətləri, turizm üçün əlverişli təbiəti, işlək, zəhmətkeş, bacarıqlı əhalisi var. Amma bütün bunlardan normal, səviyyəli, peşəkarlıqla istifadə edərək mütərəqqi iqtisadi sistem qurmaq əvəzinə, işləmək istəyənə də min cür əngəl yaradılır, ayrı-ayrı məmur-oliqarxlar, inhisraçılar, vəzifəli dələduzlardan və onların ətrafındakılardan başqa heç bir iş adamı ciddi nailiyyət əldə edə bilmir, ölkənin makroiqtisadi göstəriciləri real potensialından qat-qat geri qalır, kiçik və orta sahibkarlığın vəziyyətindən isə heç danışmağa dəymir. Çünki iqtisadi bloku idarə edənlərin strateji iqtisadi düçüncəsi, fəlsəfəsi, ən əsası isə məramı, istəyi yoxdur. Yalnız dar mühasib düşüncəsinə, statistik rəqəmlərlə “oynamaq”, yuxarılara manipulyasiya edilmiş hesabatlar vermək, bir də özlərinə “gün ağlamaq” bacarığına malikdirlər...

Dövlət qurumlarının sahibkarlıq fəaliyyətinə yaratdıqları süni maneələr o qədər geniş və sistemli xarakter alıb ki, bunları sayıb bitirmək və bir yazıya yerləşdirmək mümkünsüzdür! Azərbaycanın bu gün bir çox makroiqtisadi göstəricilərinə, məsələn, adambaşına düşən ÜDM göstəricisinə görə hətta Ermənistandan da geri qalmasının əsas səbəblərindən biri də məhz budur – dövlət qurumlarının sahibkara saymaz, barmaqarası, bəzənsə soyğunçu və düşmən münasibəti! Bu münasibət dəyişməyincə, iqtisadiyyatımız kasıb-kusub üçün cərimə, qadağa, məmur-oliqarxlar üçünsə özbaşınalıq iqtisadiyyatı olaraq qaldıqca, heç bir “İqtisadi Şura iclası”nın mənası, nəticəsi olmayacaq – yalandan yığışıb, danışıb, sontra da lyuks xidməti maşınlarına minib dağılaşacaqlar!(Azpolitika)

Elxan Qüdrətoğlu

]]>